“Siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık müzakere metodolojisinin bir parçası olmalı”
“Siyasi eşitlik, Kıbrıs sorununun bugüne kadar çözüme ulaşamamasındaki temel unsurlardan biridir”
“Dönüşümlü başkanlık konusunun güvenlik ve garantiler gibi başka başlıklarla eşleştirilmesi doğru bir yaklaşım değil”
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman,
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria
Angela Holguin Cuellar’ın bir tür aşamalı süreç planladığını, ‘dönüşümlü
başkanlık, müzakerenin başlaması durumunda ilk ele alınacak konulardan biridir’
diyerek ara bulmaya çalıştığını belirterek, dönüşümlü başkanlığın, son geceye
kalacak bir konu olmadığını vurguladı.
“Siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık konusunun müzakere
metodolojisinin bir parçası olması gerektiği” yönündeki görüşünü ifade eden
Erhürman, siyasi eşitliğin, Kıbrıs sorununun bugüne kadar çözüme
ulaşamamasındaki temel unsurlardan biri olduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı
Erhürman, dönüşümlü başkanlık konusunun güvenlik ve garantiler gibi başka
başlıklarla eşleştirilmesinin doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.
Dönüşümlü başkanlığın Kıbrıslı Türklerin, kurulacak ortak
yapıda belirli dönemlerde liderlik yapabilmesinin sembolik bir göstergesi
olduğunu ifade eden Cumurbaşkanı Erhürman, bunun Kıbrıs Rum tarafının Kıbrıslı
Türklerle siyasi gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olup olmadığını
ortaya koyduğunu kaydetti.
Cumhurbaşkanı Erhürman, Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın ev
sahipliğinde, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü
görüşmenin ardından açıklama yaparak basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
-“Diplomasiye şans tanıyorum”
Rum Lider Hristodulidis’in, Maraş ve Mağusa Limanı önerisine
kıyasla, Türkiye Cumhuriyeti’yle istişare içinde çok daha dengeli ve kabul
edilebilir bir öneri sunduklarını ifade eden Erhürman, bu öneriyi açıklamayarak
diplomasiye şans tanıdığını kaydetti.
Gelen soru üzerine, toplantıda Rum Lider Hristodulidis’in
masaya getirdiği 19 maddeli öneriye değinildiğini belirten Erhürman, bu
önerinin bugünkü toplantıda kendisine ve Holguin’e basılı olarak sunulduğunu
söyledi.
Erhürman, dönüşümlü başkanlık konusunun metodolojik değil de
esasa ilişkin olduğuna dair görüşe katılmadığını belirterek, bu konunun
metodolojik olmasının sebebinin, daha önceki müzakerelerin siyasi eşitlik ve
Rum liderliğinin bunu kabul etmeye; toplumuna anlatma noktasında tıkanması
olduğunu kaydetti.
– “Dönüşümlü başkanlıkla, güvenlik ve garantilerin
eşleştirilmeye çalışılması…”
Crans-Montana sürecinin çökmesindeki en büyük etkenlerden
birinin siyasi eşitlik unsuru olan dönüşümlü başkanlıkla, güvenlik ve
garantiler gibi bir konunun eşleştirilmeye çalışılması olduğunu söyleyen
Erhürman, “O eşleştirme çalışması metodolojik bir çalışmadır. Yani hiçbir yerde
bize bu iki konunun eşleştirilmesi gerektiği söylenmiyor. Bir metodoloji
seçilmiş, bu ikisini eşleştirin, ikisini birlikte halledin denilmiş. Biz de
diyoruz ki bunların eşleştirilmesi metodolojik olarak yanlıştır.” Diye konuştu.
Çekirdek konu haline gelen siyasi eşitlik meselesinin,
bugüne kadar çözüme ulaşamamanın temel sebebi olması sebebiyle Kıbrıs Türk
tarafının dönüşümlü başkanlığı istediğini ifade eden Erhürman, Kıbrıs Türk
tarafının “güvenliği” en önemli konu olarak gördüğünü vurguladı.
Dönüşümlü başkanlığın kabul edilmemesini, “Kıbrıs Rum
halkının gerçekten Kıbrıslı Türklerle gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya
hazır olmadığını gösteren sembolik bir durum” olarak nitelendiren Erhürman,
“Bugüne kadar bizi çözüme ulaştırmayanın ne olduğuna dair bir tespit üzerinden
ilkesel olarak belli şeyleri kabul edelim ve müzakereye geçelim.” dedi.
-“Kıbrıslı Rumların, adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya
hazır olduklarını süreç başlamadan göstermeleri gerekir”
Türkiye Cumhuriyeti ile hangi konuların istişare edildiği ve
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bugünkü açıklamaları hakkındaki
soruyu yanıtlarken Erhürman, kendileri tarafından masaya götürülen tüm
önerilerin istişare edildiğini vurguladı.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ziyaret sebebinin bu
konu olmadığının da altını çizen Erhürman, Fidan’ın daha önce aksayan ziyaret
planları nedeniyle KKTC’ye geldiğini aktardı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Türkiye Cumhurbaşkanı
Erdoğan ve kendilerinin de sürecin Crans-Montana’dakinden farklı olması
gerektiğini dile getirdiklerini kaydeden Erhürman, Erdoğan’ın, “Bizim için çözümsüzlük çözüm
değildir.” dediğini hatırlattı.
“Rumların, adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya hazır olduklarını süreç başlamadan göstermeleri gerekir”
Bu seferki sürecin farklı olabilmesi için Kıbrıslı Rumların,
adadaki zenginliği ve gücü paylaşmaya hazır olduklarını sürecin sonunda değil
başlamadan göstermeleri gerektiğini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erhürman, “Aslında
bu ön şart değil. Bu çözüm isteyen bir liderin bugüne kadarki deneyimlerden
çıkardığı derslerle ilgilidir.” şeklinde konuştu.
Müzakere olsun diye müzakere istemediklerini, çözüme
ulaştıracak müzakere istediklerini ifade eden Erhürman, Erdoğan’ın da bunu
söylediğini belirtti. Erhürman, “Türkiye ile tam bir istişare içindeyiz. Tam
bir istişare içinde de olmaya devam edeceğiz.” dedi.
COP31 (Conference of the Parties – 31. Taraflar Konferansı)
sırasında Hristodulidis ve Guterres’le görüşme önerisinde bulunduğunu da
sözlerine ekleyen Erhürman, kısıtlı süreden dolayı görüşme yapılamayacağını
kaydetti.
-“Genel Sekreter ile görüşme en geç bir buçuk ay içinde…”
BM Genel Sekreteri Guterres’le yapılacak üçlü görüşme ile
ilgili henüz bir tarih konuşulmadığını belirten Erhürman, en geç bir ya da bir
buçuk ay içinde olabileceğini de söyledi.
-Pile konusu…
Pile geçişlerinde yaşanan sorunların görüşülmesi ve
Holguin’in dönüşümlü başkanlığın müzakerelerin ilk maddesi yapılması önerisi
üzerine gelen sorulara yanıt olarak Cumhurbaşkanı Erhürman, Pile’nin kendileri
için bir kapı olmadığını, kapılar haritasında bulunmadığını ancak New York’ta
geliştirilen bir öneri olduğunu söyledi.
Kendisinin Haspolat’ı araçlı geçiş kapısı olarak
önermeyebileceğini ifade eden Erhürman, Rum Liderin, Kiracıköy ile Eylence
arasında belli bir noktadan itibaren ara bölgeden 3,3 kilometre yol geçmesini
istediğini ancak bu genişlikte bir alanın yürürlükteki başka hiçbir geçiş
noktasında bulunmadığını kaydetti.
Bu genişlikte izole bir alanda yaşanabilecek suç
olaylarından endişe duyduklarını belirten Erhürman, eğer ara bölge
kullanılacaksa denge kurulması için arak Pile önerisinin getirildiğini anlattı.
Açılması için anlaşmaya varılan kapılar için belli bir süreç
gerektiğini ve hemen açılmayacağını dile getiren Erhürman, diğer kapıların da
görüşülmeye devam edeceğini vurguladı.
Dönüşümlü başkanlığın, görüşmelerin birinci maddesi
yapılması gibi bir önerinin henüz Holguin veya BM’den gelmediğini dile getiren
Erhürman, “görüşme sürecinin kademelere bölünmesi, dönüşümlü başkanlık kabul
edilmedikçe diğer konulara geçilmemesi” şeklinde bir öneri gelirse
değerlendirebileceğini ifade etti.
-“9 senelik durgunluğun sorumlusu ben değilim”
“9 senelik durgunluğun sorumlusu ben değilim.” diye konuşan
Erhürman, bir sene içerisinde iki tane kapı açıldığını ve diğer kapıların da
haftalar içinde BM Genel Sekreteri huzurunda ele alınmasının bir başarı
olduğunun altını çizdi.
-Siyasi eşitlik…diğer güven yaratıcı önlemler…
Siyasi eşitliğin içeriğiyle birlikte kabul edilmediği bir
noktada müzakereye başlamayacağını belirten Erhürman, “Diğer güvenlik yaratıcı
önlem önerilerimizden de vazgeçmiş falan değiliz. AB vatandaşlığı, karma
evlilikle doğan çocuklarımız, spor meselesi… Bunlardan da vazgeçmiş değiliz.
Dolayısıyla adım adım ilerleme çabalarına devam edeceğiz.” dedi.
Fotoğraflı
HaberDervişe Çobancık-FotoğrafErol Uysal
