Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, bugün gerçekleştirilen üçlü görüşmenin sonucunu mütevazı ama ileriye doğru adım olarak nitelendirdi.
Cumhurbaşkanı Erhürman, Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın ev
sahipliğinde, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü görüşmenin
ardından Cumhurbaşkanlığı’nda basın toplantısı düzenledi.
Toplantıya, bugüne kadar güven yaratıcı önlemler konusunda
görüşülen ama bir sonuca ulaşamayan konularla ilgili köprü kurucu bir takım
önerileri içeren bir paketle gittiklerini söyleyen Erhürman, paketin,
yeni unsurlar içermediğini, yeni öneriler ve talepler getirmediğini vurguladı.
Erhürman, önerilerinin afetlere ortak müdahale, askeri, eğitim, çevre alanlarında işbirliği, Imagine programı ve geçiş noktalarını içerdiğini söyledi.
-“Askeri mekanizmayla ilgili önerimiz kabul görmedi”
Köprü kurucu önerilerden ilkinin, BM Genel Sekreteri António Guterres’in,
New York’ta dile getirdiği, adada oluşabilecek afetlere ortak müdahale
mekanizması kurulmasıyla ilgili olduğunu kaydeden Erhürman, bu önerinin Mart
2025’te Kıbrıs Rum liderliği tarafının yazılı olarak yapıldığını ve
kendilerinin de bu öneri üzerinde çalıştığını belirtti.
Erhürman, Hristodulidis ile toplantıda bu konuda çalışan teknik komitenin görevlendirilmesi ve bu mekanizmayı geliştirmesi konusunda anlaştıklarını
belirtti.
İkinci önerilerinin, Genel Sekreter’in raporlarında birçok kez
yer alan, iki taraftan askerlerin bir araya gelerek, ara bölgede çıkan sorunlar
ve bölgeyi mayınlardan arındırma gibi konularda, kendi uzmanlık alanlarında işbirliği
yapabileceği askeri bir mekanizma kurulması olduğunu kaydeden Erhürman,
bu konuda BM tarafından 1 Mayıs 2020 tarihinde sunulmuş ayrıntılı bir çalışma
da olduğunu dile getirdi.
“Bu çalışmayı aynen kabul edebileceğimizi söyledik.” diyen
Erhürman, bu önerinin kabul görmediğini
belirtti.
-“Imagine Projesinin, Eğitim Teknik Komitesi yönetimi ile
gözetiminde başlatılması önerimiz kabul gördü”
Erhürman, üçüncü önerilerinin Eğitim Teknik Komitesi
tarafından tamamlanma aşamasında olan “EduBites” çalışmasını aynen kabul etmek
olduğunu ancak bu çalışmayla ilgili karşı tarafın “düşünmeye ihtiyaçları olduğu”
için kabul görmediğini kaydetti.
Imagine Projesi’nin dördüncü önerileri olduğunu belirten
Erhürman, projenin, başlandığı noktayla sonradan geldiği nokta arasında bir fark
olduğunu ve bu projenin orijinal pozisyonunda tekrar başlamasını önerdiklerini
ifade etti.
Projenin başlangıçta, Eğitim Teknik Komitesi tarafından
yürütüldüğünü; mali yardım yapılacaksa komiteye yapıldığını; iki tarafta da
çocukların vatandaşlık bağından bağımsız olarak katılabileceği bir organizasyon
olduğunu dile getiren Erhürman, projenin Eğitim Teknik Komitesi tarafından ve
komite yönetimi ile gözetiminde başlatılması şeklinde yaptıkları önerinin kabul
görerek, ortak açıklamaya girdiğini vurguladı.
Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin görev alanında olan eski
eserlere ilişkin bazı bilgilerin, verilerin veya maddelerin paylaşılması
konusunda bekleyen bir inisiyatif olduğunu, bu konuda ilgili komitenin de bir
liste çalışması yaptığını belirten Erhürman, bu çalışmanın hayata geçirilmesi önerilerinin kabul gördüğünü kaydetti.
-“Maronit Kiliseleri ve Ermeni Manastırının restorasyonuyla ilgili
tek taraflı çalışmalara başlayacağız”
Erhürman, Çevre Teknik Komitesi’nin yürüttüğü üç proje
olduğunu belirterek, bu projelerle ilgili sonuca varılması önerisinin de kabul
edildiği ve açıklamaya girdiğini ifade etti.
Maronit Kiliseleri ve Ermeni Manastırı’nın restorasyonuyla ilgili
bekleyen çalışmayı, Ermeni ve Maronit
toplumlarıyla iş birliği ve iletişim içinde; Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin
uzmanlığından da yararlanarak tek taraflı olarak yürütmeye hazır olduklarını
dile getirdiklerini söyleyen Erhürman, bu konuda daha önce açıklama yaptığını
da hatırlattı.
İlgili teknik komitenin uzmanlığından yararlanarak ve
temsilcileriyle işbirliği ile iletişim içerisinde bu çalışmalara başlayacakları
konusunun da ortak açıklamada yer aldığını söyleyen Erhürman, son olarak geçiş
kapılarıyla alakalı çok aşamalı bir öneri listesi sunduklarını kaydetti.
-“Gündemde olan tüm kapılarla, Pile konusu üçlü görüşmede
ele alınacak”
Erhürman geçiş kapıları konusunda dört farklı öneri
götürdüklerini anlatarak, bu listeden; Akıncılar-Limya ile Kambo-Gemikonağı
kapılarının açılması ve gündemde olan diğer tüm kapılarla, Pile konusunun üçlü
görüşmede ele alınması önerisinde uzlaşıldığını vurguladı.
İlk olarak, Kiracıköy-Eylence arasındaki yolun tamamen
kuzeyden geçmesi ve Kıbrıs Türk tarafınca yapılmasını önerdiklerini söyleyen
Erhürman, buna ek olarak ayrıca yolun ortasında yer alan “Yeri” adındaki köye
kadar kuzeyden kendileri tarafından yapılması ve güneyden Eylence’ye kadar olan
kısmının da Avrupa Birliği temsilcileri tarafından yapılmasını
önerdiklerini belirtti.
Kuzeydeki yolu yapmaya ve geri kalanının AB finansmanıyla
yapılmasına onay vermeye hazır olduklarını söyleyen Erhürman,
yolun kuzeyde kalan kısmında, 1974
öncesinden kalan Kıbrıs Rum malları olduğunu ve bunları, Taşınmaz Mal Komisyonu
aracılığıyla kamulaştırmaya da hazır olduklarını vurguladı.
İkinci önerilerinin, Kiracıköy-Eylence, Akıncılar-Limya,
Haspolat ve Kambo-Gemikonağı kapılarının tümünün açılması ve Pile’deki geçiş
noktası sorunun da çözülmesi olduğunu söyleyen Erhürman, üçüncü önerilerinin,
Haspolat ile Kambo-Gemikonağı kapılarının açılarak, diğerlerinin Genel
Sekreterle olan görüşmeye bırakılması olduğunu kaydetti.
Erhürman, dört numaralı önerilerinin Akıncılar-Limya ve Kambo-Gemikonağı
kapılarının açılması ve Pile ile birlikte bütün geçiş noktalarının, hem süreç içinde
hem Genel Sekreterle yapılacak üçlü toplantıda ele alınması olduğunu ifade
etti.
-“Kıbrıs soruyla ilgili görüşmelerde önemli bir değişim
yaratma fırsatı tanıyabilir”
Bugün toplantıdan önce yaptığı basın açıklamasına değinen
Erhürman, “Bir tane de yeni ve aslında bayağı bir oyun değiştirici olabilecek,
yaklaşımları etkileyebilecek bir öneri yaptık bugün.” diye konuştu.
Bu öneriyle ilgili Rum Lider Hristodulidis’in açıklama
yapmak istemediğini; üzerinde iyice düşünülürse önerinin, Kıbrıs sorunuyla ilgili
görüşmelerde önemli bir değişim yaratma fırsatı tanıyacağını düşündüğünü dile getiren Erhürman, bu öneriyi kendisinin de nu noktada açıklamayacağını vurguladı.
-“Bunları mütevazı ileriye doğru adımlar olarak
değerlendiriyorum”
Toplantı sonuçlarının tümünün “köprü kurucu öneriler”
listesinden çıktığını belirten Erhürman, ulaşılan sonuçların 2017 Crans-Montana’dan,
2026’ya kadar olan sürecin durgunluk olarak tanımlanırsa, uzun süredir tartışma
konusu bazı noktalarda ilerlemeler sağlanması açısından tatmin edici olduğunu
söyledi.
Beklentilerinin hiçbir zaman, her şeyin bir anda değişmesi
ve çözülmesi olmadığını kaydeden Erhürman, “Bunları mütevazı ileriye doğru adımlar
olarak değerlendiriyorum.” dedi. Erhürman, Genel Sekreter’le planlanan üçlü
görüşmenin “haftalar” içinde yapılacağına dikkat çekti.
Üçlü görüşmeye giderken de, üçlü görüşmede de güven yaratıcı
önlemler ile bu kapsamda olan geçiş noktaları ve Pile konusunun görüşüleceğini
ve görüşülmeye devam edeceğini dile getiren Erhürman, “Üçlü görüşmede de umarım
bunlarla da sonuç alacak duruma geliriz.” dedi.
Fotoğraflı Ek verilecek
HaberDervişe Çobancık-Erol Uysal
