İran’ın, ABD tarafından kullanılan İngiliz üslerini “meşru hedef” ilan ettiğini açıklamasının ardından İngiltere hükümetinden yanıt geldi. Londra yönetimi, her türlü saldırıya karşı kendisini savunmaya hazır olduğunu bildirdi.
BBC’nin aktardığı bilgilere göre İngiltere, üslerinde konuşlu ABD personel ve uçaklarının “savunma” amaçlı operasyonlar yürütmesine izin verirken, İran’a yönelik doğrudan saldırı operasyonlarında iş birliği yapmayı reddetti.
İran Dışişleri Bakanlığı, İngiltere’yi ABD ile yürütülen savaşın “suç ortağı” olarak nitelendirirken; İran Devrim Muhafızları Ordusu da ABD’ye askeri destek veren tüm ülkelerin ortaya çıkacak sonuçlardan sorumlu tutulacağını ilan etti. Karşılıklı açıklamalar, ABD’nin İran’daki hedeflere yönelik üst üste 13. gecede de hava saldırısı düzenlediği sırada geldi.
İngiliz Üslerinin ABD Operasyonlarındaki Rolü
ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşa yeterince destek vermediği gerekçesiyle İngiltere hükümetine ve eski Başbakan Sir Keir Starmer’a yönelik eleştirileri sürerken, İran tarafı İngiltere’yi askeri harekatın bir parçası olarak konumlandırmaya çalışıyor.
Mart ayında, ABD ve İsrail öncülüğündeki savaşın başlamasından kısa süre sonra; Körfez ülkeleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere saldırmak için kullanılan İran askeri altyapısını hedef almak üzere ABD’ye İngiliz üslerini kullanma izni verilmişti. Bu kapsamda Gloucestershire’daki RAF Fairford ile Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia üsleri kullanıma açıldı. Göreve gelen yeni Başbakan Andy Burnham da ABD ile varılan anlaşmanın uzatılması kararını değiştirmedi.
İran Devrim Muhafızları Ordusuna yakınlığıyla bilinen Tasnim Haber Ajansı, ABD’ye ait bombalama uçaklarının iki gün önce RAF Fairford üssünden havalandığını öne sürdü. İngiltere Savunma Bakanlığı ise üssün bu hafta İran’a yönelik operasyonlarda ABD tarafından kullanılıp kullanılmadığına ilişkin soruları yanıtsız bıraktı.
“24 Saat Savunmaya Hazırız”
İran’ın tehditlerine yanıt veren bir İngiltere hükümet sözcüsü şu ifadeleri kullandı
blockquote> Silahlı Kuvvetlerimiz, ister kendi topraklarımızda ister yurt dışından gelsin, İngiltere’yi her türlü saldırıdan korumaya hazırdır. İngiltere kendisini 24 saat savunmaya hazırdır.
Sözcü, NATO müttefikleriyle yakın iş birliği yürütüldüğünü ve hava ile füze savunmasında kademeli bir yaklaşım izlendiğini belirtti. İngiltere’nin çatışmaya yaklaşımının değişmediğini vurgulayan sözcü, uluslararası hukuka uygun hareket edilerek daha geniş bir çatışmaya çekilmekten kaçınıldığını; halkın, müttefiklerin ve ülke çıkarlarının savunulacağını kaydetti.
Çatışmanın Geçmişi ve Füze Kapasitesi Tartışması
Savaşın 28 Şubat’ta başlamasından günler sonra İran’ın Londra Büyükelçisi Seyid Ali Musavi, İngiltere’nin savaşa katılması halinde İran’ın “meşru müdafaa hakkına” sahip olacağını söyleyerek çatışmaya katılma konusunda dikkatli olunması gerektiğini belirtmişti.
İran, 19 Mart’ta Chagos Adaları’nda yer alan İngiltere’ye ait Diego Garcia üssüne iki balistik füze fırlatmış; füzelerden birinin uçuş sırasında arızalandığı, diğerinin ise ABD savaş gemisi tarafından düşürüldüğü bildirilmişti.
İran’dan yaklaşık 3 bin 600 kilometre uzaklıkta bulunan takımadalara İran’ın ulaşabilecek füzeleri olup olmadığı konusunda o dönemde şüpheler bulunuyordu. Aynı ay İsrail, İran’ın 4 bin kilometre menzilli füzelere sahip olduğunu ve bunların teorik olarak İngiltere ile kıta Avrupası ülkelerine ulaşabileceğini iddia etmişti. Ancak dönemin Konut Bakanı Steve Reed, İranlıların İngiltere’yi hedef aldığına veya isteseler bile bunu yapabileceklerine dair spesifik bir değerlendirme bulunmadığını ifade etmişti. Analistler de ABD saldırılarıyla zayıflatılan İran füze cephaneliğinin güvenirliği ve isabet oranı konusunda şüphelerini dile getiriyor.
İran son aylarda ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine saldırılar düzenlerken, Hürmüz Boğazı’ndaki sivil gemilere yönelik saldırılar nedeniyle bu kritik sevkiyat rotası kapanmıştı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı , İran’a yönelik 13. gece saldırılarının tamamlandığını duyurdu. Açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın geçişlere açık kaldığı ve ticari gemilerin ABD askeri desteğiyle rotalarında ilerlemeye devam ettiği kaydedildi.
