İngiliz The Independent gazetesi, Birleşmiş Milletler’in Kıbrıs sorununa çözüm bulmak amacıyla, geçmişteki federal modellerden daha esnek bir yapı öngören yeni bir taslak üzerinde çalıştığını iddia etti.
Gazetenin ulaştığı bilgilere göre, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar tarafından üzerinde çalışılan modelin, Kıbrıs Rum tarafının “federasyon” ve Kıbrıs Türk tarafının “iki ayrı devlet” taleplerini dengeleyen, konfederasyon benzeri esnek bir yapıya sahip olması hedefleniyor. Taslakta, Avrupa Birliği çatısı altında iki kurucu devlet, sınırlı ortak yetkiler ve görüş ayrılıklarını aşmayı hedefleyen “yapıcı muğlaklık” ilkesinin öne çıktığı belirtiliyor.
Siyasi eşitliğe dayalı iki kurucu devlet
Haberde, taslak çerçevenin siyasi eşitliğe sahip iki kurucu devlet ile yetkileri kısıtlanmış küçük bir merkezi yapıdan oluşabileceği ifade ediliyor. Günlük yönetimin büyük oranda kurucu devletlere bırakılması, ortak yapının ise yalnızca tarafların tek başına yürütemeyeceği alanlarda yetkili olması öngörülüyor.
Ortak yapıda dönüşümlü başkanlık konseyi, doğrudan seçim yerine “çatı konsey” uygulaması ve dışişleri, savunma, içişleri, maliye ile Avrupa işleri gibi sınırlı sayıda bakanlığın yer alabileceği iddia ediliyor. Bakanlar Kurulu’nda önemli kararlar için Kıbrıslı Türk bakanın olumlu oyunun aranmasının, siyasi eşitliği güvence altına alacak bir madde olarak değerlendirildiği kaydediliyor.
Kapalı Maraş ve garantiler
Taslakta, Kıbrıs Türk tarafının tanınma ve özerklik kazanımları karşılığında toprak düzenlemesine gidilmesi ve bu çerçevede Kapalı Maraş’ın ilk aşamada iade edilmesinin değerlendirilebileceği savunuluyor. Garantiler konusunda ise 1960 sisteminin yerine, adada sınırlı sayıda çok uluslu gücün bulunacağı bir NATO formülünün geliştirilebileceği belirtiliyor.
Doğrudan ticaret ve geçiş dönemi
BM’nin iki veya üç yıllık bir geçiş dönemi planladığı ifade edilen haberde, Kıbrıs Türk tarafının “3D” olarak adlandırdığı doğrudan ticaret, doğrudan uçuş ve doğrudan temas taleplerinin kademeli olarak hayata geçirilmesi öngörülüyor. Ayrıca doğal gaz kaynaklarının işletilmesi ve Türkiye-AB ilişkilerinin daha geniş bir paket kapsamında ele alınması da öneriler arasında yer alıyor.
Tarafların tutumu
The Independent, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın bu tür bir çerçeveyi müzakere etmeye daha hazır olduğunu, Rum Lider Nikos Hristodulidis’in ise iç siyasi baskılar nedeniyle daha temkinli bir tutum sergilediğini öne sürdü. Gazete, Cumhurbaşkanı Erhürman’ın ortada resmi bir plan değil, yalnızca bazı fikirler olduğuna dair açıklamasına ve GKRY Londra Yüksek Komiser Yardımcısı Spyros Miltiades’in taraflara resmi olarak sunulmuş bir BM önerisi bulunmadığı yönündeki beyanına da yer verdi.
